حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

578

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

ابن [ أبى ] دلف العجلى « 1 » او را اكرام كرد ، و ترحيب « 2 » نمود ، و خلعتهآىء بسيار ، و باركير « 3 » هآئى نيكو ، و چندين تجمّل بذو بخشيد . و مقرّر كردانيد كه هر سال يكهزار مثقال طلا ، با يك سر اسب مسرّج « 4 » بذو دهد . پس أبو الصّديم الحسين بن علىء بن آدم « 5 » ، و يكى ديكر از رؤسآىء عرب ، در عقب بيرون آمدن محمد بن موسى از قم برسيدند ، اهل قم را بسبب بيرون‌كردن محمد بن موسى توبيخ كردند . پس رؤسآىء عرب را بطلب أبى جعفر محمد « 6 » بفرستادند ، تا شفاعت كردند ، و او را بقم بازآوردند ، و بسيارى اعزاز « 7 » و اكرام كردند ، و از مال خود از برآىء او سرآئى بخريدند . و

--> ( 1 ) . أبو دلف ، قاسم بن عيسى عجلى ( متوفاى 226 ق ) ، از فرماندهان و امراى لشكر و دولتمردان شجاع و كاردان عباسيان ، در دوره هارون و معتصم بود ، كه در جنگ با بابك خرم دين و ديلميان پيروزيهاى فراوانى كسب نمود ، از اين رو امارت و فرمانروايى بلاد جبل به دو سپرده شد ، و او و فرزندانش و نوادگان او به مدت يكصد سال تمام ( از 185 تا 285 ق ) بر نواحى غرب و مركز ايران حكم راندند و گاهى همدان و گاهى اصفهان را مركز حكومت خود كردند ، و شهر كرج ( امروزه باقيمانده آن روستايى است به نام كره رود در حومه شهر اراك ) را أبو دلف آبادان كرد ، و به دو هم منسوب است . ذهبى در « سير اعلام النبلاء ج 10 ص 564 » آورده است : ( و في ذريته امراء و علماء ) كه يكى از آنان احمد بن عبد العزيز است ، كه نواده اوست . طبرى در تاريخ خود درباره حوادث دوره او سخن گفته است . وى در سال 280 هجرى درگذشت ( نگاه كنيد به : تاريخ طبرى : حوادث سال 280 هجرى ) ، بسيارى از خاندان ابى دلف از شيعيان پاك‌نهاد بودند . ( 2 ) . ترحيب : مرحباگفتن ، خوشامدگوئى . ( 3 ) . در صحاح الفرس آمده است : بارگير يعنى اسب . ( 4 ) . سرج : زين . ( 5 ) . أبو الصّديم ( يا ابو صدام ) حسين بن على بن آدم أشعرى قمّى ، از بزرگان قم در قرن دوم هجرى ، و پيشتر در بخشهايى آغازين كتاب شرح زندگانى او گذشت . ( 6 ) . در اصل : أبى جعفر بن محمد . ( 7 ) . اعزاز : از ماده ( عزيز ) به معناى عزّت‌نمودن فراوان .